Onog trenutka kad ta sredina prestane da se razvija. Isto važi i za pojedince.

Pogrešno pitanje. Svaka je važna. Pravo pitanje je: u kojoj fazi je najmanje poznata tehnologija rada? Tada je pravi odgovor: faza uočavanja problema. Ackoff s pravom tvrdi da mi češće ne uspijemo da uočimo pravi problem, nego što ne riješimo problem koji smo uočili.

Kad pokušavamo da uklonimo neki izvor našeg nezadovoljstva, da otklonimo neki nedostatak ili prepreku, da se oslobodimo nečega što je prisutno a nije željeno – tada postupamo reaktivno: idemo u budućnost okrenuti prošlosti, krećemo se od nečega, a ne prema nečemu. Takvo rješavanje problema često rezultira u nekim nepredviđenim posljedicama koje su čak i gore od nedostataka koje smo uspjeli da otklonimo.
Nastojanje da postignemo nešto što želimo je proaktivno, perspektivno rješavanje problema. Pokreće nas ono što volimo. U proaktivnom rješavanju problema najprije odredimo gdje želimo da stignemo i onda nastojimo da to ostvarimo. (R. L. Ackoff)

Ograničeno racionalno. Herbert Sajmon je dobio Nobelovu nagradu jer je osporio tezu klasične mikroekonomske teorije o potpuno racionalnim, tzv. optimalnim odlukama i dokazao da donosioci odluka postupaju u skladu sa konceptom zadovoljavajućih rješenja. To znači da donosilac odluke uvijek postavlja neka očekivanja o tome šta smatra prihvatljivom varijantom i u trenutku kad nađe odgovarajuće rješenje prekida dalje traženje i bira tu varijantu.

Početkom devedesetih prošlog vijeka, u knjizi „Brzo odlučivanje“ (Z. Baračkai, Z. Miovčić i D. Paar-Masleša) otišli smo korak dalje i smjelo ustvrdili da donosioci odluka ponekad (kad u nekoliko pokušaja ne uspiju da nađu odgovarajuće rješenje) čak i reduciraju svoja očekivanja, kako bi donijeli dovoljno brzu odluku. Ovaj pristup nazvali smo ograničeno iracionalnim.

U vremenu karakterističnom po brzim promjenama izgleda da sve više važi pravilo po kojem je svaka spora odluka loša, dok brza odluka ima šanse da bude dobra.

Projekat je logički i hronološki uređen niz aktivnosti čije sprovođenje dovodi do ostvarenja prethodno definisanog cilja u predviđenom vremenskom roku, uz angažovanje određenih ljudskih, materijalnih i finansijskih resursa.

Dobar projekat ima nekoliko ključnih karakteristika:

• utemeljenost na stvarnom problemu (relevantnost),
• usklađenost sa strateškim planovima (relevantnost),
• dobar plan projekta (efikasnost i efektivnost), koji obuhvata jasno definisane ciljeve, rezultate, aktivnosti, kao i potrebne resurse za implementaciju,
• pravovremenu i potpunu (efikasnost i efektivnost) implementaciju (angažovanje resursa, izvođenje aktivnosti, monitoring),
• adekvatno učešće ključnih aktera (efikasnost, efektivnost, održivost) od faze planiranja do završetka implementacije (na taj način je plan projekta kvalitetniji, jer sadrži mišljenja ljudi zainteresovanih za projekat, implementacija je lakša, jer je minimiziran otpor sredine provođenju aktivnosti, održivost rezultata je izvjesnija, jer zajednica ima osjećaj vlasništva nad rješenjem, odnosno ne doživljavaju ga kao tuđe i nametnuto).

Upravljanje projektnim ciklusom (PCM - Project Cycle Management) je metod pripreme, implementacije i evaluacije programa i projekata, zasnovan na principima logičkog okvira.

Projektni ciklus sadrži pet faza i u svakoj od njih treba odgovoriti na određena pitanja:

• Programiranje treba da odgovori na pitanje koji su razvojni prioriteti,
• Identifikacija treba da odgovori na pitanje da li je koncept projekta relevantan za prioritetne lokalne potrebe i konzistentan sa prioritetima definisanim na višim nivoima planiranja,
• Formulacija treba da odgovori na pitanje da li je projekat izvodljiv i da li će dati održive koristi,
• Implementacija treba da odgovori na pitanje da li se rezultati ostvaruju i resursi koriste efikasno i efektivno, a kroz monitoring i koje korektivne akcije treba preduzeti,
• Evaluacija i revizija treba da odgovore na pitanje da li su planirane koristi ostvarene, da li su održive, koje su lekcije naučene, kao i da li su poštovana relevantna pravila i zakoni, da li su zadovoljeni kriteriji efikasnosti, efektivnosti i ekonomičnosti.

Pristup logičkog okvira podrazumijeva primjenu metoda planiranja, upravljanja i evaluacije programa i projekata koji obuhvata analize stakeholder-a, problema, ciljeva i strategija, pripremu matrice logičkog okvira i plana aktivnosti i resursa.

Matrica logičkog okvira (Logical Framework Matrix) je alat za upravljanje projektom, a sadrži sljedeće elemente:

• Hijerarhija projektnih ciljeva (opis projekta ili logika intervencije)
• Opšti cilj (doprinos projekta politici ili ciljevima programa)
• Svrha projekta – specifični cilj (direktne koristi za ciljnu grupu)
• Rezultati – opipljivi proizvodi ili usluge isporučeni kroz projekat
• Aktivnosti – zadaci koje treba izvršiti da bi se ostvarili planirani rezultati
• Ključne eksterne faktore za projekat (preduslov i pretpostavke)
• Elementi za monitoring i evaluaciju (objektivno provjerljivi indikatori i izvori verifikacije)

Ne. Iako mnogi poistovjećuju marketing sa promocijom, treba znati da marketing ima mnogo šire značenje. Marketing je poslovni koncept koji je usmjeren na identifikovanje, kreiranje i isporuku vrijednosti za potrošače na način koji će biti profitabilan za kompaniju i djelotvorniji od konkurencije. To znači da je, na osnovu informacija o potrebama i željama potrošača, potrebno kreirati proizvode i usluge koji će zadovoljiti ili prevazići njihova očekivanja, obezbijediti njihovo prisustvo na mjestima gdje se obavlja kupovina, formirati prihvatljivu cijenu i komunicirati na način koji će ih stimulisati kako na trenutnu kupovinu, tako i na dugoročnu lojalnost marki proizvoda kompanije. Dakle, promocija (odnosno marketinško komuniciranje) je samo jedan mali segment cjelokupnih marketing aktivnosti.

Strategijski marketing podrazumijeva donošenje odluka o segmentaciji, targetiranju i pozicioniranju. Prvo se vrši segmentacija tržišta kojom se potrošači grupišu u određeni broj segmenata na način da su potrošači unutar jednog segmenta međusobno slični po određenom kriteriju, i u isto vrijeme različiti u odnosu na potrošače koji pripadaju drugim segmentima. Na osnovu toga se vrši targetiranje, odnosno izbor jednog ili više segmenata (na osnovu njegove veličine, rasta, konkurentske strukture i dr.) koji će predstavljati ciljnu grupu potrošača na koju će kompanija fokusirati svoje marketing aktivnosti. Dio tih aktivnosti je proces pozicioniranja kojim se utiče na željenu percepciju i poziciju našeg proizvoda u svijesti ciljne grupe potrošača u odnosu na konkurenciju. Taktički marketing podrazumijeva donošenje odluka o odgovarajućoj kombinaciji instrumenata marketing miksa koji kod proizvodnih kompanija čine proizvod/usluga, cijena, promocija i distribucija, dok se kod uslužnih kompanija dodaju još i zaposleni, proces pružanja usluge i fizičko okruženje.

S obzirom da je marketing poslovni koncept koji ima u fokusu zadovoljenje potrošača, marketing se primjenjuje u svim onim oblastima gdje postoji potrošač ili korisnik, odnosno tržište na kome se obavlja razmjena proizvoda, usluga, ideja, znanja, informacija i sl. Stoga su marketing prihvatile ne samo kompanije koje obavljaju različite privredne djelatnosti, već i organizacije u sportu, kulturi i drugim neprivrednim djelatnostima, kao i institucije.

ISO (International Organization for Standardization) je Međunarodna organizacija za standardizaciju koja predstavlja globalnu mrežu koja definiše koji standardi su potrebni za biznis, upravu i društvo, razvija te standarde zajedno sa onima koji će ih koristiti, usvaja ih putem transparentnih procedura i pruža podršku za njihovu implementaciju širom svijeta.

HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points - Analiza opasnosti i kritične kontrolne tačke) je međunarodno prihvaćen sistem kontrole sigurnosti hrane, od sastojaka, preko proizvodnje, skladištenja i distribucije, do prodaje i opsluživanja krajnjih kupaca.

Javna politika predstavlja niz aktivnosti ili odluka institucija vlasti koje su posebno kreirane u cilju uklanjanja nekog javnog problema, odnosno to su aktivnosti usmjerene ka rješavanju konkretnih problema ili unaprjeđenju stanja u zajednici. Obično nastaje u interakciji između onih koji zahtijevaju promjene, onih koji donose odluke i oni koji su direktno pod uticajem trenutne javne politike koja je u pitanju. Koncept javnih politika je relativno nova stvar čije je prihvatanje neophodno u cilju donošenja adekvatnih strategija, programa i zakona u društvu.

S obzirom na osobe unutar organizacije koje su u potpunosti osposobljene za kreiranje javnih politika (metodologiju i alate), njihovo dosadašnje učešće u pojedinim aktivnostima izrade javnih politika, te održane treninge za predstavnike vlasti i nevladinih organizacija o procesu i ciklusu javne politike, Eda je u mogućnosti da ponudi specijalno dizajnirane aktivnosti nakon upoznavanja sa potrebama klijenta. Ovdje podrazumijevamo razna istraživanja u okviru definisanja problema, kreiranje javne politike, savjetodavnu podršku tokom izrade dokumenata javne politike, te trening za razumijevanje koraka u dizajnu javnih politika.

Prema definiciji Svjetske banke, svrha lokalnog ekonomskog razvoja je izgradnja privrednog kapaciteta određenog lokalnog područja radi unaprjeđenja njegove ekonomske budućnosti i kvaliteta života za sve aktere. Radi se o procesu kroz koji partneri iz javnog, poslovnog i nevladinog sektora zajednički rade na stvaranju boljih uslova za privredni rast i povećanje zaposlenosti.

Da bi neka zemlja bila uključena u globalnu privredu, ona mora imati konkurentne regije, gradove i opštine. Snažna konkurentska pozicija dovodi nove investitore, donosi nova radna mjesta, znanje i tehnologije i povećava prihode i kvalitet života. Ekonomski razvoj je proces kojim se podešava ova stalna konkurentska transformacija i sredstvo je za ostvarenje globalne konkurentnosti na lokalnom nivou.

Eda posjeduje ekspertizu i kapacitete za strateško planiranje ekonomskog razvoja. Koristeći prilagodljive i inovativne pristupe, Eda je vodila procese pripreme planova ekonomskog razvoja u više od deset opština u BiH. Eda takođe pruža podršku opštinama u pripremi za implementaciju planova ekonomskog razvoja, što uključuje operativno i projektno planiranje, obuku kadrova i uspostavljanje odgovarajućih struktura podešenih za poslove bavljenja razvojem.

Eda podstiče razmjenu znanja i iskustava u oblasti ekonomskog razvoja u zemljama zapadnog Balkana prilagođavajući i primjenjujući kreativne pristupe razvijene u čitavom svijetu.

Ekonomska politika je dio javne politike koji se bavi odnosom javnog sektora i ekonomije. Neka od važnijih područja ekonomske politike su: fiskalna, spoljnotrgovinska i monetarna politika.

Najvažniji ciljevi ekonomske politike su ostvarenje: visoke stope zaposlenosti, visokog nivoa proizvodnje (BDP), visoke stope privrednog rasta i cjenovne stabilnosti (CPI, stopa inflacije).